Düzce Üniversitesi'nde Abhaz Dili ve Edebiyatı Programı İlk Yılını Tamamladı
Düzce Üniversitesi, dünyada ilk kez Abhaz Dili ve Edebiyatı alanında uzmanlaşmış filologlar yetiştiren eğitim programının ilk yılını başarıyla tamamladı. Program kapsamında hazırlanan metodik yönerge, eğitim sürecinin bilimsel temellerini ortaya koyuyor (Kitapçık için buraya tıklayınız). Abaza Dili ve Edebiyatı Programı hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak için web sitemizde yer alan "Araştırma" ve "Faaliyetler" menülerini ziyaret edebilirsiniz.
Türkiye'de Düzce Üniversitesi bünyesinde yürütülen "Abhaz Dili ve Edebiyatı" programı, 2024-2025 akademik yılında önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Daha önce dünya çapında benzeri olmayan bu program, mezunlarına "Lisans Mezunu, Filolog" unvanı kazandırmayı hedefliyor.
Yenilikçi Eğitim Modeli
Programın akademik kadrosu tarafından hazırlanan metodik yönerge, Abhazcayı sıfırdan öğrenen öğrenciler için özel olarak geliştirilmiş bir eğitim metodolojisini tanımlıyor. İlk yıl öğrencileri için üç temel alan dersinin koordineli şekilde yürütülmesi esasına dayanan bu model, Abhazcanın karmaşık fonetik yapısına özel çözümler sunuyor.
Program kapsamında 2024-2025 akademik yılında şu dersler yürütüldü:
- Abazaca Dilbilgisi I (Abhazcaya Giriş Fonetik-Gramer Kursu)
- Abazaca Okuma ve Yazma I
- Abazaca Dinleme ve Konuşma
Eşgüdümlü Öğretim Yöntemi
Metodik yönergede vurgulanan en önemli unsur, üç alan dersinin birbiriyle sıkı koordinasyon içinde yürütülmesi gerekliliğidir. "Alfabenin Sunumu + Derslerin Koordinasyonu" ilkesi olarak adlandırılan bu yaklaşım, Abhaz alfabesindeki harflerin başka dillerde nadiren rastlanan ses özelliklerini yansıtması nedeniyle geliştirildi.
Abhazcanın fonetik özellikleri—özellikle karmaşık ünsüz sistemi ve melodik yapısı—geleneksel yöntemlerle öğretilmesi zor bir dil haline getiriyor. Örneğin, yalnızca bir "K" harfi Abhazçada 9 farklı sesi temsil edebiliyor. Bu seslerin öğrenilmesi palatalizasyon (dil yumuşaması), labializasyon (dudaklaşma), solukluluk (aspirasyon), gırtlaksallık ve abruptivlik (patlayıcı sesler) gibi özel fonetik özelliklerin kavranmasını gerektiriyor.
Laboratuvar Temelli Deneysel Süreç
İlk öğrenci grubu, aynı zamanda geliştirilen öğretim materyallerinin uygulanabilirliğini test etmek üzere oluşturulan deneysel bir grup olarak işlev gördü. Bu laboratuvar temelli yaklaşım, dört temel dil becerisinde—okuma, yazma, konuşma ve dinleme—yüksek düzeyde yeterlilik kazandırmayı hedefliyor.
Program için özel olarak hazırlanan ders kitapları elektronik formatta yayımlandı:
- Doç. Dr. Eva Taniia ve Doktora Öğrencisi Rasidats Taniia tarafından hazırlanan "Abaza Dili A1–A2"
- Doç. Dr. Eva Taniia'nın "Abaza Dili Okuma Metinleri Koleksiyonu A1–A2"
- "Abaza Dili Yazılı Metin Derlenmesi A1" (Kaligrafik Yazı Çalışmaları İçin)
Metodik yönergede tanımlanan öğretim yönteminin özü, çok duyulu bir yaklaşıma dayanıyor. Dinlemeyi, duymayı, konuşmayı ve okumayı öğretmek için öğrenciye eş zamanlı olarak yazma becerisi de kazandırılıyor. Bu yöntemle "Ses + Artikülasyon Sistemi + İşitsel Sistem" üçlü birliği oluşturuluyor.
Bilimsel Titizlik ve Deneyim
Metodik yönergede, eğitim programının yapılandırılmasında bilimsel titizliğin önemi özellikle vurgulanıyor. Yönergeye göre, bu tür bir çalışma için ilgili alanda en az on yıllık kesintisiz mesleki deneyim şart. Program sorumluları, deneysel uygulamaların sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için tüm öğretim materyallerinin laboratuvar-deney grubu sorumlusuyla eşgüdüm içinde geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.
İlk Yılın Sonuçları
2024-2025 akademik yılında uygulanan kaligrafik yazı derlemesinin denemesi başarıyla tamamlandı. Öğrencilerin yazılı çalışmalarında, harflerin doğru şekillerde ve eğimlerde yazıldığı gözlemlendi. Alfabenin öğrenilmesi yaklaşık iki buçuk ay sürdü ve öğrenciler dört temel dil becerisinde önemli ilerleme kaydetti.
Gelecek Perspektifi
Düzce Üniversitesi'nin bu öncü çalışması, yok olmaya yüz tutmuş dillerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir model oluşturuyor. Metodik yönerge, programın bundan sonraki yıllarda da bilimsel temeller üzerine inşa edilerek sürdürülebilirliğini güvence altına almayı amaçlıyor.
Program, Abhaz Dili Anabilim Dalı tarafından doğrudan yönetiliyor ve tüm eğitim materyalleri, öğretim programları ve metodik yönergeler bölüm başkanlığı koordinasyonunda hazırlanıyor.