Kafkas Dilleri ve Kültürleri bölümü çatısı altında yer alan Abaza Dili ve Edebiyatı anabilim dalında dilbilimci ve edebiyatçıların yetişmesine yönelik Abaza Dili alanındaki ilk yayınlar, Düzce Üniversitesi Yayınları katkılarıyla, Düzce Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı tarafından Kütüphanemiz tarafından kullanıma açılan e-kitaplar başlığı altında 2024 yılında yayınlandı.

Kullanıma Açılan Ders Kitapları:

1) Abaza Dili (A1-A2) çift dilli ders kitabı, Türkiye’de Düzce Üniversitesi’nde Kafkas Dilleri ve Kültürleri bölümü çatısı altında yer alan Abaza Dili ve Edebiyatı anabilim dalında dilbilimci ve edebiyatçıların yetişmesine yönelik, fonetik ve dilbilgisine giriş niteliğinde olan Abaza ve Türkçe dillerinde yazılmış alanındaki ilk yayındır. Yazarlar: Düzce Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kafkas Dilleri ve Kültürleri Bölümü, Abaza Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı öğretim üyelerinden Doç. Dr. Eva TANIIA ve Doktora Öğrencisi Rasidats TANIIA, Editör: Düzce Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kafkas Dilleri ve Kültürleri Bölümü, Çerkez Dili ve Kültürü Anabilim Dalı öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Hüsnü GERELEGİZ. Yayın linkine buradan ulaşabilirsiniz.

2) Abaza Dili Okuma Metinleri Koleksiyonu (A1-A2), bu koleksiyon her metne uygulamalar, diyaloglar, alıştırmaların eşlik ettiği sosyo-kültürel nitelikte 38 metinden oluşmaktadır. Ayrıca konuşma becerilerini uygulayan konuşma dili parçalarının bir bölümü sunulmaktadır. Yazar: Doç. Dr. Eva TANIIA, Editör: Dr. Öğr. Üyesi Hüsnü GERELEGİZ. Yayın linkine buradan ulaşabilirsiniz.

3) Abaza Dili Yazılı Metinlerin Derlenmesi (A1), kaligrafi becerilerini geliştirmeyi amaçlayan bu kitap farklı konularda 50 yazarın öyküsünden oluşmaktadır. Tüm metinler Türkçeye çevrilerek koleksiyona eklenmiştir. Yazar: Doç. Dr. Eva TANIIA, Editör: Dr. Öğr. Üyesi Hüsnü GERELEGİZ. Yayın linkine buradan ulaşabilirsiniz.

Düzce Üniversitesi'nde Abhaz Dili ve Edebiyatı Programı İlk Yılını Tamamladı: Dünya Çapında Bir İlk

Düzce Üniversitesi, dünyada ilk kez Abhaz Dili ve Edebiyatı alanında uzmanlaşmış filologlar yetiştiren eğitim programının ilk yılını başarıyla tamamladı. Program kapsamında hazırlanan metodik yönerge, eğitim sürecinin bilimsel temellerini ortaya koyuyor. (Kitapçık için buraya tıklayın).

Türkiye'de Düzce Üniversitesi bünyesinde yürütülen "Abhaz Dili ve Edebiyatı" programı, 2024-2025 akademik yılında önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Daha önce dünya çapında benzeri olmayan bu program, mezunlarına "Lisans Mezunu, Filolog" unvanı kazandırmayı hedefliyor.

Yenilikçi Eğitim Modeli

Programın akademik kadrosu tarafından hazırlanan metodik yönerge, Abhazcayı sıfırdan öğrenen öğrenciler için özel olarak geliştirilmiş bir eğitim metodolojisini tanımlıyor. İlk yıl öğrencileri için üç temel alan dersinin koordineli şekilde yürütülmesi esasına dayanan bu model, Abhazcanın karmaşık fonetik yapısına özel çözümler sunuyor.

Program kapsamında 2024-2025 akademik yılında şu dersler yürütüldü:

Abazaca Dilbilgisi I (Abhazcaya Giriş Fonetik-Gramer Kursu)
Abazaca Okuma ve Yazma I
Abazaca Dinleme ve Konuşma

Eşgüdümlü Öğretim Yöntemi

Metodik yönergede vurgulanan en önemli unsur, üç alan dersinin birbiriyle sıkı koordinasyon içinde yürütülmesi gerekliliğidir. "Alfabenin Sunumu + Derslerin Koordinasyonu" ilkesi olarak adlandırılan bu yaklaşım, Abhaz alfabesindeki harflerin başka dillerde nadiren rastlanan ses özelliklerini yansıtması nedeniyle geliştirildi.

Abhazcanın fonetik özellikleri—özellikle karmaşık ünsüz sistemi ve melodik yapısı—geleneksel yöntemlerle öğretilmesi zor bir dil haline getiriyor. Örneğin, yalnızca bir "K" harfi Abhazçada 9 farklı sesi temsil edebiliyor. Bu seslerin öğrenilmesi palatalizasyon (dil yumuşaması), labializasyon (dudaklaşma), solukluluk (aspirasyon), gırtlaksallık ve abruptivlik (patlayıcı sesler) gibi özel fonetik özelliklerin kavranmasını gerektiriyor.

Laboratuvar Temelli Deneysel Süreç

İlk öğrenci grubu, aynı zamanda geliştirilen öğretim materyallerinin uygulanabilirliğini test etmek üzere oluşturulan deneysel bir grup olarak işlev gördü. Bu laboratuvar temelli yaklaşım, dört temel dil becerisinde—okuma, yazma, konuşma ve dinleme—yüksek düzeyde yeterlilik kazandırmayı hedefliyor.

Program için özel olarak hazırlanan ders kitapları elektronik formatta yayımlandı:

Doç. Dr. Eva Taniia ve Doktora Öğrencisi Rasidats Taniia tarafından hazırlanan "Abaza Dili A1–A2"
Doç. Dr. Eva Taniia'nın "Abaza Dili Okuma Metinleri Koleksiyonu A1–A2"
"Abaza Dili Yazılı Metin Derlenmesi A1" (Kaligrafik Yazı Çalışmaları İçin)

"Dedi + Duydu + Tekrarladı + Yazdı + Okudu = Öğrendi" Formülü

Metodik yönergede tanımlanan öğretim yönteminin özü, çok duyulu bir yaklaşıma dayanıyor. Dinlemeyi, duymayı, konuşmayı ve okumayı öğretmek için öğrenciye eş zamanlı olarak yazma becerisi de kazandırılıyor. Bu yöntemle "Ses + Artikülasyon Sistemi + İşitsel Sistem" üçlü birliği oluşturuluyor.

Bilimsel Titizlik ve Deneyim

Metodik yönergede, eğitim programının yapılandırılmasında bilimsel titizliğin önemi özellikle vurgulanıyor. Yönergeye göre, bu tür bir çalışma için ilgili alanda en az on yıllık kesintisiz mesleki deneyim şart. Program sorumluları, deneysel uygulamaların sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için tüm öğretim materyallerinin laboratuvar-deney grubu sorumlusuyla eşgüdüm içinde geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor.

İlk Yılın Sonuçları

2024-2025 akademik yılında uygulanan kaligrafik yazı derlemesinin denemesi başarıyla tamamlandı. Öğrencilerin yazılı çalışmalarında, harflerin doğru şekillerde ve eğimlerde yazıldığı gözlemlendi. Alfabenin öğrenilmesi yaklaşık iki buçuk ay sürdü ve öğrenciler dört temel dil becerisinde önemli ilerleme kaydetti.

Gelecek Perspektifi

Düzce Üniversitesi'nin bu öncü çalışması, yok olmaya yüz tutmuş dillerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir model oluşturuyor. Metodik yönerge, programın bundan sonraki yıllarda da bilimsel temeller üzerine inşa edilerek sürdürülebilirliğini güvence altına almayı amaçlıyor.

Program, Abhaz Dili Anabilim Dalı tarafından doğrudan yönetiliyor ve tüm eğitim materyalleri, öğretim programları ve metodik yönergeler bölüm başkanlığı koordinasyonunda hazırlanıyor.